Repareren in plaats van vervangen

Iets wat kapotgaat wordt in Europa steeds vaker gerepareerd in plaats van vervangen, en dat is geen trend maar een wet. De richtlijn 2024/1799 van 13 juni 2024, het "recht op reparatie", moest uiterlijk 31 juli 2026 in nationaal recht zijn omgezet. Wat ze regelt is concreet genoeg om te onthouden, en het begint bij de wettelijke garantie die je al had.

Binnen die garantie (in Nederland zonder vaste termijn: wat je van het product mocht verwachten) kies jij tussen herstel en vervanging, en de winkel mag herstel opleggen als dat even duur of goedkoper is. Nieuw is de beloning voor wie kiest voor herstel: de garantie wordt na een reparatie met twaalf maanden verlengd. Een wasmachine die in maand twintig gerepareerd wordt, is dus niet over vier maanden "uit garantie", maar pas een jaar na de reparatie. Dat verandert de rekensom voor iedereen die twijfelt of een herstelling nog de moeite is.

Buiten de garantie gaat het om de fabrikant. Voor productgroepen waarvoor Europa repareerbaarheidsregels heeft, wasmachines, vaatwassers, koelkasten, stofzuigers, smartphones, tablets en schermen, moet de fabrikant een reparatie aanbieden, ook jaren na aankoop, tegen een redelijke prijs en binnen een redelijke termijn. Je mag daarbij een Europees reparatie-informatieformulier vragen: één blad met wat het gaat kosten, hoe lang het duurt en wat er precies gebeurt, zodat je twee herstellers kunt vergelijken voor je iets uit handen geeft. En een fabrikant mag een onafhankelijke hersteller niet dwarsbomen met onderdelen die alleen hij kan inbouwen.

Voor telefoons en tablets is het al zichtbaar. Sinds 20 juni 2025 dragen ze in de EU een energielabel met, naast de batterijduur en de valbestendigheid, een repareerbaarheidsklasse van A tot E. Daarbij hoort de eis dat onderdelen jaren na de verkoop leverbaar blijven en dat het toestel minstens vijf jaar beveiligingsupdates krijgt. Wie tussen twee toestellen twijfelt en er tien jaar mee wil doen, heeft daarmee een cijfer dat vroeger niet bestond.

Wat de wet niet doet, is beslissen of een reparatie de moeite is. Een goedkoop apparaat repareren kost soms meer dan het waard is, en dat mag je gewoon zeggen. Maar de vraag stellen is sinds 2026 een recht, en het formulier is de manier om ze te stellen. Tot het zover is, is de winkel je eerste adres binnen de garantie, en de regels daarvoor staan in Je rechten bij een online aankoop. Bij Amazon en andere marktplaatsen is dat de verkoper van het product, niet het platform; wie dat is, lees je in Wie verkoopt dit eigenlijk?.