La Gioia Armonica, Jürgen Banholzer, Margit Übellacker, Emilia Gliozzi - Caldara: Cantate, Sonate Ed Arie (CD)

De zeer begaafde violist en dansmeester Pantaleon Hebenstreit (1667-1750) kwam op het idee zich aan de dulcimer te wijden en te proberen of hij het kon perfectioneren en er datgene op kon voortbrengen waartoe hij op het klavier in staat was. Hij vergrootte het bereik van het rustieke type instrument aanzienlijk en veranderde het diatonische instrument in een chromatisch instrument. Hij bereikte zo'n vaardigheid op zijn geperfectioneerde dulcimer dat hij in een adembenemende carrière uitgroeide tot een van de populairste virtuozen van zijn tijd. In 1705 trad hij op in Versailles voor Lodewijk XIV (die het instrument naar de uitvinder zou hebben genoemd). In 1708 speelde hij voor de keizer in Wenen en tenslotte werd hij in 1714 benoemd tot pantaleonist van de Hofkapelle van Dresden, het beroemdste Europese orkest van die tijd. Hebenstreit had verscheidene leerlingen die grote faam verwierven. Een van hen was Maximillian Hellmann, voor wie Caldara in Wenen had gecomponeerd. Het is zeer waarschijnlijk dat de populariteit van het pantaleon de weg bereidde voor de latere triomfantelijke opmars van de pianoforte (Hammerklavier): Rond 1730 experimenteerden verschillende Midden-Duitse klavierbouwers met het mechanisme van hamers die van bovenaf sloegen. Verschillende snaarmaterialen en de keuze van de hamers, die met verschillende materialen konden worden bekleed, verleenden het pantaleon een overweldigende rijkdom aan klankkleuren en de mogelijkheid tot grote dynamische differentiatie. Het aanzienlijke bereik, de mogelijkheid om tweestemmige aanslagen en arpeggio's te gebruiken om de harmonie te beschrijven, en de rijkdom aan klanken en kleuren verhieven de pantaleon tot de rang van een instrument, 'dat van een armzalige dulcimer het meest complete van alle instrumenten is…