Y Tir Pell a Cherddi Eraill

"Pan fyddo'r anadl yn byrhau, A'r poenau mawrion yn trymhau, A'r enaid dros y genau mud Yn dianc i'r tragwyddol fyd; Gad imi syllu ar dy wedd, Nes byddwyf yn anghofio'r bedd; A phrawf o'th gariad dyro im', Nes byddo marw'n mynd yn ddim." Robert ap Gwilym Ddu (Robert Williams, 1766-1850) oedd aelod hynaf cylch o feirdd enwog yn Eifionydd yn ystod rhan gyntaf y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Oherwydd iddo wrthod cystadlu mewn Eisteddfodau, nid enillodd yr un bri â rhai o'i gyfeillion; ond erbyn heddiw cydnabyddir ef fel un o feirdd mwyaf ei oes yn y mesurau caeth. Enghraifft nodweddiadol o Fardd Gwlad, canodd i'w gyfoedion a'i fro - yn ogystal â'i ddannedd a'i ffon gerdded! - ond roedd hefyd yn emynwr medrus ac yn fardd crefyddol mawr. Perffeithydd yr englyn Cymreig ac un o feirdd mwyaf y ganrif. -W. J. Gruffydd